RAW diskten veri kurtarma

Bir RAW disktensöz ettiğimizde genellikle erişilemeyen, açılamayan bir aygıtı kastediyoruz. Windows üzerinde açmaya çalıştığınızda “Diski kullanmadan önce biçimlendirmeniz gerekiyor” veya “Disk biçimlendirilmemiş” gibi iletiler görüntülenir:

Durum korkutucu görünse de genellikle göründüğü kadar kötü değildir. Çoğu zaman tüm veriler kurtarılabilir; bunu kendiniz yapmak için kullanabileceğiniz yazılım StrongRecovery.

---

RAW disk gerçekte ne anlama gelir?

“RAW”, ayrı bir dosya sistemi veya biçim değildir. Windows’un, dosya sistemini tanıyamadığıbir aygıta verdiği etikettir. Her bölümün başında türünü (NTFS, FAT32, exFAT) ve verilerin düzenini açıklayan yapılar bulunur. Bölüm önyükleme kaydı veya MFT/FAT tablosu gibi temel yapılar hasar görürse sistem içeriği nasıl okuyacağını bilemez ve diski RAW olarak gösterir.

Asıl önemli nokta şudur: RAW etiketi verilerin kendisiyle değil, verileri tanımlayan yapılarla ilgilidir. Vakaların büyük çoğunluğunda dosyalarınız fiziksel olarak diskte, el değmemiş durumdadır. Sistem “haritayı kaybetmiştir”; içerik yok olmamıştır. İyi bir kurtarma yazılımı bu haritayı yeniden oluşturabilir veya verilere doğrudan erişebilir. RAW diskten kurtarmanın sık sık başarılı olmasının nedeni budur.

---

Bir disk neden aniden RAW olur?

Çeşitli nedenler vardır ve bunlar genellikle diske ilişkin bilgilerin hasar görmesiyle, yani dosya sistemiyleilgilidir. Kullanıcının yanlış bir şey yapmış olması gerekmez: Kritik bir noktadaki küçük değişiklik, sistemin aygıtı tanımayı bırakmasına yetebilir. Yaygın nedenler şunlardır:

• yazma sırasında veya güvenle kaldırmadan USB belleği ya da harici diski çıkarmak;
• disk işlemleri sırasında ani elektrik kesintisi veya bilgisayarın donması;
• dosya sistemi hataları veya kritik bölgelerde bozuk sektörler;
• kötü amaçlı yazılımlar;
• yarıda kesilen biçimlendirme veya bölüm değişiklikleri.

---

RAW diskte yapmamanız gerekenler

Kurtarmaya başlamadan önce verileri en sık kalıcı olarak yok eden iki işlemi unutmayın:

Diski biçimlendirmeyin. Windows sürekli isteyebilir, ancak biçimlendirme verilerinizi geri getirmez; yalnızca boş bir aygıta erişim sağlar. Öneri zararsız görünebilir ama özellikle SD kartlar ve USB bellekler gibi FAT (FAT32, exFAT) kullanan aygıtlar için oldukça tehlikelidir. FAT biçimlendirmesi tabloları silebilir ve büyük, parçalanmış dosyaların kurtarılmasını zorlaştırabilir. NTFS disklerde hızlı biçimlendirmenin sonuçları daha hafiftir, ancak yine de kayıp verilere erişim sağlamaz: Yararı yoktur ve ek zorluklara yol açabilir.

chkdsk çalıştırmayın. Bu araç dosya sistemi tutarlılığını “onarmaya” çalışır. RAW diskte çoğunlukla yardımcı olmaz; üstelik yaptığı yazma işlemleri tam da kurtarmak istediğiniz verilerin üzerine gelebilir. Sıralama daima aynıdır: önce verileri güvenle okuyup kurtarın, onarımı daha sonra düşünün.

---

RAW diskten adım adım veri kurtarma

Adım 1: RAW diski seçin

Programı başlatın: StrongRecovery (kurtaracağınız diskten farklı bir diske yükleyin). Başlangıç penceresinde erişilemeyen aygıtı, yani RAW diski seçin:

Adım 2: Disk içeriğine göz atın

Dosya sistemi bilgilerini topladıktan sonra ( MFT/FATişlemesi), program dosya tarayıcısını gösterir. İhtiyacınız olan verileri içeren yolları ve klasörleri burada inceleyebilirsiniz:

Adım 3: Verileri kurtarıp kaydedin

Dosyaları ve klasörleri veya kök dizinin tamamını — bu örnekte “Yerel Disk E:\” — seçin ve “Kurtar” komutunu ana menüden ya da listenin sağ tık menüsünden çalıştırın. Ardından bir hedef klasör seçin. Önemli: Kurtarılan verileri kaynak diskten farklı bir diskekaydedin; böylece kurtarmaya çalıştığınız verilerin üzerine yazmaz veya onları yok etmezsiniz :

Sonuçlar eksikse veya dosya sistemi ciddi hasar görmüşse “Hasarlı” modunu deneyin: Diske sağ tıklayın → Ayarlar → “Hasarlı (MFT veya FAT taranmasın)”. Bu modda program tüm aygıtı ayrılmamış alan olarak ele alır ve hasarlı yapılardan bağımsız biçimde baştan sona arayarak normal modun kaçırmış olabileceği verilere ulaşır.

---

NTFS, FAT ve exFAT kullanan RAW diskler — fark eder mi?

Disk RAW olmadan önce kullanılan dosya sistemi kurtarmayı etkiler. NTFS kullanan disklerde — tipik bilgisayar disklerinde — yapılar daha kapsamlı ve yedeklidir. Bu nedenle kurtarma çoğunlukla dosya adlarının tamamını ve tüm klasör yapısını korur.

Genellikle USB belleklerde ve hafıza kartlarında kullanılan FAT32 aygıtlarda da kurtarma başarılı olur; ancak büyük, parçalanmış dosyaları yeniden oluşturmak daha zor olabilir. Tablolar hasar gördüğünde program hangi parçaların aynı dosyaya ait olduğunu ve sıralarını belirlemek zorundadır. Daha yeni olan exFAT biraz daha iyi sonuç verir. Flash depolama için tasarlanmıştır; dosyanın tam başlangıç adresini korur ve bitişik dosyaların tahsis tablosu olmadan da yeniden oluşturulmasını sağlar. StrongRecovery bu sistemlerin tümünü destekler ve mümkün olduğunda eksik bilgileri kendi depolama analiz yöntemleriyle yeniden oluşturur.

---

Daha zor durumlar: Bozuk sektörleri olan bir RAW disk

Bazen bir diskin RAW olmasının nedeni küçük bir hata değil, diskte zaten çok sayıda bozuk sektör bulunmasıdır. Böyle bir durumda normal tarama başarısız olabilir veya okunamayan sektörlerde tekrar tekrar takılarak sonsuza kadar sürüyormuş gibi görünebilir.

Disk olağandışı sesler çıkarmıyorsa, gürültülü değilse ve sudan zarar görmediysedoğrudan kurtarmayı denemeden önce disk imajı oluşturmak yararlıdır. Bu, tüm içeriğin tek bir dosyadaki birebir kopyasıdır; arızalı aygıtı daha fazla zorlamadan üzerinde çalışabilirsiniz. Başlangıç penceresinde diske sağ tıklayıp “İmaj Oluştur”seçeneğini seçin. Bozuk sektörleri atlamak için farklı yöntemler sunan bir pencere açılır.

Asıl nokta budur: Hasarlı bölgeleri akıllıca atlamadan böyle bir diskin imajını oluşturmak aylar sürebilir ve çoğu zaman işlemi uygulanamaz hâle getirir. StrongRecovery bunu kendi atlama algoritmalarıyla ele alır. Çok sayıda bozuk sektörü olan disklerde en uygun otomatik yöntem Skip x2 olup bazen haftalar veya aylar yerine tek bir günde imaj oluşturmayı mümkün kılar. Tamamlanan imaj daha sonra programda açıp veri kurtardığınız “disk” hâline gelir.

Ayrıntılar için şu ayrı kılavuzlara bakın: disk imajı oluşturma ve imajlarla çalışma ve hasarlı diskten veri kurtarma.

---

RAW disk ne zaman bir uzmana götürülmeli?

Yazılımla kurtarma, mantıksal hasarlarda , yani disk fiziksel olarak çalışırken yalnızca dosya sisteminin bozulduğu durumlarda çok iyi sonuç verir. RAW vakalarının büyük çoğunluğu bu kapsamdadır. Ancak bazı durumlarda uzman servis gerekir:

• diskin olağandışı vurma veya tıklama sesleri çıkarması; bunlar sabit diskte mekanik hasar belirtisidir;
• bilgisayarın aygıtı hiç algılamaması, disk listesinde görünmemesi;
• diskin sudan, aşırı ısınmadan veya düşmeden zarar görmesi.

Bu durumlarda kendi başınıza yapacağınız yeni denemeler durumu kötüleştirebilir. Servis seçerken yorumları ve “kurtarma yoksa ücret yok” uygulamasının bulunup bulunmadığını kontrol edin.

---